← Tüm sayılar
SAHA Bülten | SAYI 201 | 25.07.2026
Sesli Bülten

SAHA Bülten'i Dinleyin

Bu sayının sesli özeti.

0:00 / 0:00
Haftalık Bülten · Sayı 201 · 30. Hafta

SAHA Bülten

Savunma · Havacılık · Uzay
Türkiye'nin savunma, havacılık ve uzay gündemindeki kritik gelişmeleri haftalık olarak tek bir akışta bir araya getiren haber özeti.
Sesli Bülten
SAHA Bülten Sayı 201 — 19-25 Temmuz 2026
SAHA Bülten Sayı 201 için sesli okuma.
★ Haftanın Manşeti

KAAN için F110 ihracat lisansı geldi: İlk 10 motor Ankara'da, P1 birkaç ay içinde uçacak

Beşinci nesil KAAN savaş uçağı Akıncı Hava Üssü pistinde iniş anında
TUSAŞ'ın beşinci nesil KAAN savaş uçağı test uçuşundan dönerken — 22 Temmuz'da Farnborough'da GM Demiroğlu, F110 motor lisansını, prototip motorların intikalini ve P1 uçuş takvimini tek toplantıda açıkladı.

TUSAŞ Genel Müdürü Mehmet Demiroğlu, 22 Temmuz'da Farnborough Havacılık Fuarı'nda düzenlediği basın toplantısında KAAN için General Electric F110 motoru ihracat lisansının verildiğini, prototipler için tedarik edilen ilk 10 motorun halihazırda Ankara'ya intikal ettiğini ve seri üretim için gerekli 80 motorun tedarikinin önünün açıldığını açıkladı. Demiroğlu, seri üretim penceresinin "iki ila iki buçuk yıl" içinde başlayacağını belirterek 2028 sonu / 2029 başı hedefinin korunduğunu vurguladı.

Aynı toplantıda KAAN P1 prototipinin "birkaç ay içinde gökyüzünde" olacağı, ikinci prototip P2'nin ise yıl sonuna kadar uçurulmasının hedeflendiği duyuruldu. Lisansın çekirdek olayı olan Kongre inceleme sürecinin itirazsız kapanması 9 Temmuz'da gerçekleşmişti; TF35000 milli motor programı ise F110'un uzun vadeli yerini alma perspektifiyle paralel yürütülüyor.

Neden önemli
Prototip motorların Ankara'ya intikali, programın Temmuz itibarıyla motor darboğazından çıktığının fiziksel kanıtı. P1 uçuşu, 2028 seri üretim penceresinin ilk operasyonel doğrulaması olacak; F110 lisansı ise TF35000 olgunlaşana kadar seri üretimi ABD lisans yenilemesine bağlı tutuyor.
SAHA Sözlüğü
TAA (Technical Assistance Agreement)
ABD İhracat Kontrol Yasası kapsamında hassas askeri teknoloji transferinin çerçevesini belirleyen ikili anlaşma. F110 motorlarının Türkiye'de entegrasyonu bu anlaşmanın imzalanmasına bağlıdır.
Prototip Üretim (Prototype Production)
Bir uçak programının seri üretim öncesindeki test ve doğrulama aşaması. KAAN'ın ilk 10 F110 motoru bu aşama için tedarik edildi; seri üretim için ayrı 80 motorluk paket açıldı.
TF35000 (Yerli Turbofan Motor)
TEI liderliğinde geliştirilen, KAAN'ın uzun vadede F110'un yerine geçmesi hedeflenen yerli turbofan motor programı. Sertifikasyon ve seri üretim ufku 2030'ların başlarına işaret ediyor.

T-70 programı yeniden başladı: Sikorsky ile 39 helikopterlik ilave paket üzerinde anlaşıldığı açıklandı, ihracat lisansı alındı

Türk Silahlı Kuvvetleri kamuflajıyla iki T-70 Kara Şahin helikopteri havada süzülürken
TUSAŞ'ın S-70i Black Hawk tabanlı T-70 Genel Maksat Helikopteri filosundan iki platform — 22 Temmuz'da Demiroğlu, Sikorsky ile 39 helikopterlik ilave paket üzerinde anlaşıldığını ve ihracat lisansının alındığını duyurdu.

Demiroğlu aynı Farnborough basın toplantısında, 2020 CAATSA yaptırımları ile aksayan T-70 Genel Maksat Helikopteri Programı'nın yeniden başlatıldığını, Sikorsky ile 39 helikopterlik ilave paket üzerinde anlaşıldığını ve ihracat lisansının alındığını açıkladı. Sözleşmede son kullanıcı (Türk Silahlı Kuvvetleri, Hava Kuvvetleri, Kara Kuvvetleri ve Jandarma) tanımlaması yeniden düzenlenerek CAATSA sorunları aşıldı.

Program kapsamında bugüne kadar 38 helikopter üretildi; yeni paketle toplam sayı 77'ye ulaşacak, ilave 32 helikopter opsiyonu kullanılırsa başlangıçta planlanan 109 helikoptere tamamlanabilecek. Üretimin yaklaşık bir buçuk yıl içerisinde yeniden başlaması planlanıyor.

Neden önemli
T-70, CAATSA sonrası dondurulan tek Sikorsky-TUSAŞ platformuydu; sözleşme yeniden yazımı ve ihracat lisansı kombinasyonu, F110 lisansıyla aynı toplantıda gelen ikinci ABD onayı anlamına geliyor. İki karar birlikte değerlendirildiğinde, Farnborough haftası Türkiye'nin ABD kaynaklı platform darboğazının normalleşmesinin başlangıcı olarak okunuyor.
SAHA Sözlüğü
CAATSA (Countering America's Adversaries Through Sanctions Act)
ABD'nin 2017'de çıkardığı yaptırım yasası. Türkiye'ye S-400 alımı nedeniyle 2020'de uygulanan yaptırımlar F-35 programından çıkarılma ve T-70 gibi ortak üretim programlarının aksamasına yol açtı.
Genel Maksat Helikopteri (Utility Helicopter)
Personel ve malzeme nakli, arama-kurtarma, tıbbi tahliye ve yangın söndürme dahil geniş görev yelpazesinde kullanılan orta sınıf helikopter platformu. T-70, Sikorsky S-70i Black Hawk tabanlı Türkiye üretim modelidir.

LBA Systems tam operasyonel: Astore Levante İtalya'ya, K-SWARM üretim hattına giriyor

LBA Systems standında Baykar CEO Haluk Bayraktar ve Leonardo yetkilisi imza töreninde
Baykar-Leonardo ortak girişimi LBA Systems'in Farnborough standında Astore Levante lansmanı — Baykar CEO Haluk Bayraktar ve Leonardo yönetimi ortak sahnede.

Baykar ile Leonardo'nun yüzde 50-50 payla kurduğu İtalya merkezli LBA Systems, 21 Temmuz'da Farnborough'da tam operasyonel hazır statüsüne ulaştığını ilan etti ve ilk ürünü Astore Levante'yi tanıttı. Astore Levante, Bayraktar TB3'ün İtalyan sensör paketiyle donatılmış türevi; ilk teslim İtalyan son kullanıcıya 2026 sonunda yapılacak.

Aynı JV altında yürütülen K-SWARM programı Mayıs ayında Çorlu'da Leonardo M-346 ve Baykar KIZILELMA katılımıyla ilk canlı sürü uçuşunu tamamladı. Ortaklık, KIZILELMA türevlerinin Avrupa NATO ülkelerine erişimini sağlayacak seri üretim kapısı olarak konumlanıyor.

Neden önemli
LBA Systems, Türk insansız hava aracı endüstrisinin bir NATO üyesi Batı Avrupa ülkesinde tam sanayi ortaklığıyla üretime geçtiği ilk yapı. Baykar'ın İtalya üzerinden AB pazarına doğrudan erişimini kurumsallaştırıyor ve OTOKAR-Romanya modeliyle birlikte "alıcı toprağında üretim" doktrininin ikinci ayağını oluşturuyor.
SAHA Sözlüğü
Ortak Girişim (Joint Venture – JV)
Ürün geliştirme, üretim ve pazarlamayı paylaşan iki bağımsız şirketin ortaklaşa kurduğu tüzel kişilik. LBA Systems, Baykar-Leonardo yüzde 50-50 ortaklığında İtalya merkezli.
Sürü İHA (Loyal Wingman / Swarming UAV)
Pilotlu bir platformla koordineli görev yapan, birbiriyle veri paylaşan insansız hava aracı sistemi. K-SWARM, KIZILELMA temelli Türk-İtalyan sürü konsepti.

OTOKAR Automecanica Mediaș'ta üretilen ilk COBRA II'leri Romanya Silahlı Kuvvetleri'ne teslim etti

OTOKAR Automecanica Mediaș fabrikasından çıkan Romanya üretimi COBRA II 4x4 zırhlı araçlar teslimat gününde
OTOKAR'ın Romanya Mediaș'taki Automecanica fabrikasında yerel işgücüyle üretilen ilk COBRA II'ler — 23 Temmuz'da fabrikadan çıkan bu araçlar, 1.059 araçlık 857 milyon avroluk sözleşmenin Romanya üretim ayağının başlangıcını simgeliyor.

OTOKAR'ın Automecanica Mediaș fabrikasında tamamen Romanya'da üretilen ilk COBRA II 4x4 taktik tekerlekli zırhlı araçları 23 Temmuz'da fabrika kapılarından çıkarak Romanya Silahlı Kuvvetleri'ne intikal etti. 1.059 araçlık 857 milyon avroluk sözleşmede ilk 278 araç Sakarya Arifiye'de üretilerek daha önce tamamlanmıştı; kalan 781 aracın tamamı beş yıllık takvimle Mediaș'ta üretiliyor.

Automecanica Mediaș Genel Müdürü Yusuf Fettahlıoğlu, ilk 12 aracın fabrikadan çıktığını duyurdu; şirket 2026 içinde toplam 216 aracı dört yeni varyantla teslim etmeyi planlıyor. OTOKAR Genel Müdürü İbrahim Aykut Özüner ise Mediaș tesisinin şirketin ilk AB içi üretim üssü olduğunu vurgulayarak, seri üretimin planlanan tempoda ilerlediğini bildirdi.

Neden önemli
Türkiye kaynaklı 278 aracın yanı sıra 781 aracın Romanya toprağında üretiliyor olması, ihracatın klasik "fabrikadan gemiye" modelinden çıkıp "alıcı toprağında kalıcı üretim" modeline geçtiğini kurumsallaştırıyor. LBA Systems'in İtalya kurulumuyla birlikte, Türk savunma sanayisinin Batı Avrupa'da yerel üretici konumuna geçişinin ikinci somut ayağı.
SAHA Sözlüğü
Yerli Üretim Anlaşması (Local Manufacturing Agreement)
İhracat sözleşmesi kapsamında üretim hattının alıcı ülkeye taşınmasını öngören çerçeve. OTOKAR-Automecanica işbirliği, 1.059 aracın 781'inin Romanya'da yerli üretimini kapsıyor.
Taktik Tekerlekli Zırhlı (Tactical Wheeled Armored Vehicle)
Personel ve komuta taşımacılığı için tasarlanan, orta düzey mayın ve balistik korumaya sahip 4x4 veya 6x6 platform. COBRA II, 12,7 mm kalibre atışlara direnç ve mayın koruma paketiyle donatılıyor.

Belçika ASWF fırkateyn ihalesinde Türkiye sahnede: Francken beş adaydan biri olarak ASFAT'ı gösterdi

Belçika Savunma Bakanı Theo Francken Sedef Tersanesi ziyaretinde İstif sınıfı fırkateyn maketi önünde
Belçika Savunma Bakanı Theo Francken, Mayıs 2026'daki Sedef Tersanesi ziyaretinde — 19 Temmuz'da beş adayın dahil olduğu ASWF RFI sürecini kamuoyuyla paylaştı.

Belçika Savunma Bakanı Theo Francken, 19 Temmuz'da Hollanda ile ortak Anti-Submarine Warfare Frigate (ASWF) programındaki maliyet artışı ve 2034'e uzayan teslim takvimi nedeniyle beş ülke şirketine yeni bir Bilgi Talebi (RFI) gönderdiğini açıkladı. RFI'ye Türkiye adına ASFAT-STM konsorsiyumu, ayrıca İspanya (Navantia), Fransa (Naval Group), Almanya (TKMS) ve İtalya (Fincantieri) davet edildi.

Türk teklifi, halihazırda ihracat konfigürasyonuyla olgunlaşmış İstif sınıfı fırkateyni platform olarak sunuyor; Belçika kararının Ekim 2026'da açıklanması bekleniyor. Francken Mayıs'ta İstanbul'daki Sedef Tersanesi'ni ziyaret ederek Türk seçeneğini yerinde inceledi.

Neden önemli
Türkiye'nin bir NATO-AB üyesinin ana muharip fırkateyn ihalesinde dört Batı Avrupa deviyle aynı masaya oturması, Türk denizcilik endüstrisi için sertifikasyon eşiğini aşan bir referans oluşturuyor. Ekim kararı, Avrupa üretim doktrininin (LBA + OTOKAR) deniz katmanına da genişleyip genişlemeyeceğini belirleyecek.
SAHA Sözlüğü
Bilgi Talebi (Request for Information – RFI)
Bir devletin resmi teklif çağrısından önce potansiyel tedarikçilerden teknik ve ticari bilgi topladığı ön aşama. Yarışmacı firma sayısını daraltan filtre.
ASWF (Anti-Submarine Warfare Frigate)
Denizaltı savunma harekatı için optimize edilmiş, çekili dizi sonar (towed array sonar) ve torpil sistemleriyle donatılan fırkateyn sınıfı. Belçika-Hollanda ortak programı özellikle Kuzey Denizi tehdit ortamı için tasarlandı.

HAVELSAN'ın haftası: KKTC'ye yapay zekâ destekli VTS teslim edildi, dört yazılım NATO CWIX 2026'yı geçti

KKTC Gemi Trafik Hizmetleri Merkezi'nde uzmanlar radar ve elektronik seyir ekranları önünde
HAVELSAN'ın Gazimağusa'da devreye aldığı Gemi Trafik Hizmetleri Merkezi kontrol odası — aynı hafta içinde şirketin dört ayrı yazılımı NATO CWIX 2026 sertifikasyonundan da geçti.

HAVELSAN, 20 Temmuz'da KKTC Gazimağusa'da tamamen yerli tasarım Gemi Trafik Hizmetleri Merkezi'ni hizmete aldı; Genel Müdür Mehmet Akif Nacar sistemin yapay zekâ destekli tehdit değerlendirmesi ve gemi tanımlama işlevleriyle Ada'nın Doğu Akdeniz deniz gözetleme kapasitesini yeni bir eşiğe taşıdığını açıkladı. Aynı hafta 19 Temmuz'da Polonya Bydgoszcz'daki NATO Ortak Kuvvet Eğitim Merkezi'nde tamamlanan CWIX 2026 tatbikatında HAVELSAN'ın dört ayrı yazılım yeteneği FMN Spiral 4 birlikte çalışabilirlik doğrulama testlerini geçti.

KKTC VTS, Boğazlar için üretilen benzer platformdan daha yüksek yerlilik oranıyla teslim edildi; sensör füzyonu, otomatik gemi tanımlama (AIS) ve elektro-optik entegrasyonu içeriyor. Sertifikalanan dört CWIX yeteneği ise komuta-kontrol, veri paylaşımı, güvenli bilgi aktarımı ve sistem entegrasyonu alanlarını kapsıyor; Advent Muharebe Yönetim Sistemi ve ilişkili modüller artık NATO teknik teklif dosyalarına doğrudan girebiliyor.

Neden önemli
HAVELSAN aynı hafta içinde iki farklı katmanda kanıt topladı: operasyonel teslimat (KKTC) ve NATO teknik sertifikası (CWIX). Bu ikili, Türk savunma yazılımının ihracat pazarlarında hem "çalışıyor" hem de "ittifak standardına uygun" argümanını aynı anda savunmasına olanak tanıyor.
SAHA Sözlüğü
Gemi Trafik Hizmetleri (Vessel Traffic Services – VTS)
Kritik deniz geçiş noktalarında gemi hareketlerini radar, AIS ve kamera füzyonuyla izleyen, çatışma önleme ve sınır güvenliği görevlerini destekleyen komuta merkezi altyapısı.
CWIX (Coalition Warrior Interoperability eXercise)
NATO'nun her yıl Polonya'da düzenlediği en büyük birlikte çalışabilirlik tatbikatı. Üye ve ortak ülkelerin sistemlerini gerçek operasyonel akış üzerinde çapraz doğrular.
FMN (Federated Mission Networking)
NATO'nun görev bazlı bilgi paylaşım mimarisi. Spiral 4 mevcut sürümün genişletilmiş güvenlik ve veri protokollerini içeriyor; sertifikasyon ittifak ağına dahil olmanın önkoşulu.

ASELSAN'dan Bosna Hersek'e 10 adet KANGAL/ADL 100 antidron tüfeği bağışı

ASELSAN Genel Müdürü Ahmet Akyol ve Bosna Hersek Savunma Bakanı Zukan Helez Saraybosna'daki bağış imza töreninde
ASELSAN Genel Müdürü Ahmet Akyol'un Bosna Hersek Savunma Bakanı Zukan Helez ile Saraybosna'da düzenlediği bağış imza töreninden — 22 Temmuz 2026.

ASELSAN Genel Müdürü Ahmet Akyol ve Bosna Hersek Savunma Bakanı Zukan Helez, 22 Temmuz'da Saraybosna'da 10 adet KANGAL/ADL 100 taşınabilir antidron tüfeğinin Türkiye tarafından bağışlanmasına ilişkin sözleşmeyi imzaladı. Bosna Hersek Silahlı Kuvvetleri için gerçekleştirilen bu üçüncü ASELSAN bağışı, elektronik harp envanterinin taşınabilir katmanını güçlendiriyor.

Önceki iki bağış paketi 400 taktik telsiz ve bir KANGAL sabit anti-dron sistemi kurulumunu içeriyordu. Bakan Helez, iki ek anti-dron sistemi için görüşmelerin sürdüğünü, hedefin BiH Silahlı Kuvvetleri'nin bölge standartlarına yükseltilmesi olduğunu belirtti; Akyol ise Bosna Federasyonu Başbakanı ve Sanayi Bakanı ile de görüşerek işbirliğinin genişletileceğini vurguladı.

Neden önemli
Türkiye, Balkan hattında telsiz-sistem-tüfek üçlüsüyle aşamalı ve kalıcı bir tedarik ilişkisi inşa ediyor. Bağış modeli, ticari ihracattan farklı olarak devlet-devlet düzeyinde uzun vadeli operasyonel bağımlılık kuruyor; ASELSAN, bölgede yerleşik NATO tedarikçisi olma iddiasını sessiz ama tutarlı biçimde büyütüyor.
SAHA Sözlüğü
C-UxS (Counter-Unmanned Systems)
İnsansız hava, kara ve deniz sistemlerine karşı geliştirilen tespit, izleme ve etkisizleştirme çözümlerinin ortak kategorisi. KANGAL/ADL 100 bu kategoride taşınabilir tüfek sınıfına dahil.
Taşınabilir RF Karıştırıcı (Portable RF Jammer)
Küçük İHA'nın komuta-kontrol veri bağlantısını ve GNSS sinyalini bozarak platformu etkisizleştiren, tek personel tarafından taşınıp kullanılabilen sistem. 360 derece kapsama ile çalışır.

TÜRKSAT'ın iki ayaklı haftası: Gölbaşı Veri Merkezi'nin temeli atıldı, 2029 hedefli yeni uydu sözleşmesi yıl sonunda

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Uraloğlu TÜRKSAT Gölbaşı Veri Merkezi temel atma töreninde protokolle birlikte
Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, 22 Temmuz'da Ankara Gölbaşı'nda TÜRKSAT Veri Merkezi'nin temel atma töreninde — TÜRKSAT'ın uzay ve dijital altyapı ayakları aynı hafta içinde açıklandı.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, 22 Temmuz'da Ankara Gölbaşı'nda 35.300 metrekarelik TÜRKSAT Veri Merkezi'nin temelini attı; tesiste 6 sistem salonu, 6.300 metrekare beyaz alan ve 33 MVA kurulu güç kapasitesi öngörülüyor. İki adet 20'şer kabinlik yüksek performanslı hesaplama (HPC) odası yapay zekâ iş yükleri için ayrılırken, Uptime Institute TIER-III ve LEED-Gold sertifikasyon hedefleri projeye entegre edildi.

Bakan Uraloğlu'nun açıklamasına göre yatırım tamamlandığında TÜRKSAT'ın mevcut veri merkezi kapasitesi ilk fazda üç kat, ikinci fazda ise sekizin üzerine katlanacak. TÜRKSAT'ın uzay ayağında ise 2029 hedefli yeni haberleşme uydusu için proje sözleşmesinin yıl sonuna kadar tamamlanması planlanıyor; iki program birlikte, Türkiye'nin dijital egemenlik doktrininin uzay ve yer katmanı olarak konumlanıyor.

Neden önemli
TÜRKSAT artık tek başına bir uydu operatörü değil; hem uzayda kapsama hem yerde işlem kapasitesi üzerine kurulu iki katmanlı bir egemenlik altyapısı işletiyor. Kritik kamu verisinin yurtdışı hiperskala hizmetlere bağımlılığını azaltma iddiası, ancak bu iki katmanın senkronize devreye girmesiyle savunulabilir.
SAHA Sözlüğü
TIER-III (Uptime Institute Tier III)
Veri merkezleri için yıllık %99,982 kullanılabilirlik ve eş zamanlı bakım imkânı garantileyen sertifikasyon seviyesi. Kritik kamu ve finans uygulamaları için minimum eşik kabul ediliyor.
HPC (High-Performance Computing)
Büyük yapay zekâ modellerinin eğitimi ve bilimsel simülasyonlar için tasarlanan, GPU/TPU yoğun sunucu kümesi altyapısı. Gölbaşı'ndaki özel odalar bu iş yükü için ayrılıyor.
Haberleşme Uydusu (Communications Satellite)
Belirli bir yörüngeden geniş coğrafi alana ses, veri ve yayın hizmeti sağlayan uydu platformu. TÜRKSAT'ın 2029 hedefli yeni uydusu mevcut filonun kapsama ve bant kapasitesini genişletmeye yönelik.

HÜRKUŞ-2 resmi kabulü Ağustos başında: Hava Kuvvetleri temel eğitim uçağı filosunu yeniliyor

TAI HÜRKUŞ turbopropla eğitim uçağı Türk Yıldızları renklerinde havada
TUSAŞ'ın yerli tasarım HÜRKUŞ turbopropla eğitim uçağı — 22 Temmuz Farnborough'da Demiroğlu ilk HÜRKUŞ-2'nin resmi kabulünün Ağustos başında tamamlanacağını açıkladı.

Demiroğlu, 22 Temmuz Farnborough basın toplantısında HÜRKUŞ-2 temel eğitim uçağının resmi kabulünün Ağustos ayının başında tamamlanmasının planlandığını açıkladı. Toplam 55 uçaklık program çerçevesinde TUSAŞ'ın Ocak-Şubat 2026'da açıkladığı yıllık teslimat hedefi 22 uçak; son kullanıcı Hava Kuvvetleri, uçağın performansını "uçan Ferrari" tanımıyla değerlendirdi.

Program, yıllardır sürdürülen T-37 ve KT-1 eğitim uçağı filolarının yerini almayı hedefliyor; HÜRKUŞ ailesi, aerodinamik ve aviyonik konfigürasyonlarıyla temel eğitimden ileri eğitim ve hafif taarruz görevlerine kadar tek platform gövdesinde ölçekleniyor. TUSAŞ, üretim hattını Ağustos sonrasında seri kabul temposuna geçirmeyi planlıyor.

Neden önemli
HÜRKUŞ-2 kabulü, Türk Hava Kuvvetleri'nin pilot eğitim zincirini tümüyle yerli platforma taşımasının son eşiği. Bu geçiş, hem tedarik zinciri güvenliği hem de HÜRJET ve KAAN'ın operatif entegrasyonundan önceki ileri eğitim adımında kritik operasyonel esneklik sağlıyor.
SAHA Sözlüğü
Temel Eğitim Uçağı (Basic Trainer Aircraft)
Askeri pilot adaylarının ilk uçuş eğitimini aldığı düşük hızlı, turboprop motorlu platform. HÜRKUŞ-2, T-37 ve KT-1'in yerine getirilen yerli türev.
Resmi Kabul (Formal Acceptance)
Askeri platformun üretici tarafından son kullanıcıya devir teslim işlemi. Kabulden sonra platform envanter kayıtlarına alınır ve operasyonel görev alabilir.

T-925 Farnborough vitrininde: 300 helikopterlik mevcut filonun 2030-2040 emeklilik dalgasına yerli cevap

TAI T-925 çok maksatlı ağır helikopter prototipi hangarda sergilenirken
TUSAŞ'ın on tonluk çok maksatlı helikopter platformu T-925 — Farnborough'da uluslararası pazara resmi giriş yaptı; Türkiye envanterindeki yaklaşık 300 genel maksat helikopterinin 2030-2040 arasındaki emeklilik dalgasını karşılamak için geliştiriliyor.

Demiroğlu Farnborough'da T-925'in on tonluk sınıfta öne alınmasının gerekçesini, Türkiye envanterindeki yaklaşık 300 genel maksat helikopterinin 2030-2040 arasında yenileme dalgasına gireceği ve CAATSA döneminde belirsizleşen T-70 tedariğinin bıraktığı boşluk olarak tanımladı; TUSAŞ, Türk Silahlı Kuvvetleri için 2040'a kadar 200'ün üzerinde yeni ağır sınıf helikopter ihtiyacı öngörüyor ve toplam üretim potansiyelini 10-15 yıllık dönemde 400-500 platform olarak açıkladı. T-925 nakliye, kuvvet aktarımı, arama-kurtarma ve deniz görevleri için modüler geliştirilirken, Orman Genel Müdürlüğü için ilk 8 helikopterlik sözleşme kapsamındaki teslimatlar 2028'de planlanıyor.

Program, yerli motor entegrasyonu ve sertifikasyon süreçlerini paralel yürütüyor; iç pazarda yerini planlanan tedariki sağlarken, ihracatta Sikorsky S-70/CH-47F alternatiflerine karşı NATO uyumlu yerli seçenek olarak konumlanıyor. Farnborough'daki açıklama, programın uluslararası pazar erişim stratejisinin resmi başlangıcı olarak okundu.

Neden önemli
T-925'in ATAK-2'nin önüne alınması, Türkiye'nin genel maksat helikopter kapasitesindeki dış tedarik kırılganlığının stratejik cevabı. Mevcut ~300 platformluk filonun 2030-2040 arasında yenileme dalgasına girmesi ve T-70 anlaşmasının 39 helikopterlik yeni paketle bile açığı tam kapatamayacak olması, yerli platformu iç pazarda hızla ölçeklendirmeye zorluyor; TUSAŞ'ın 10-15 yılda 400-500 platformluk üretim potansiyeli öngörüsü bu tabana oturuyor.
SAHA Sözlüğü
Ağır Sınıf Helikopter (Heavy-Lift Helicopter)
Tipik olarak 10 ton ve üzeri kalkış ağırlığındaki, ağır yük ve büyük kuvvet aktarım kapasitesine sahip helikopter kategorisi. Sikorsky S-70, Boeing CH-47F ve NHIndustries NH90 bu sınıfın referansları.
Çok Maksatlı Platform (Multi-Role Platform)
Aynı gövde tasarımı üzerinden nakliye, arama-kurtarma, tıbbi tahliye, elektronik harp veya taarruz konfigürasyonlarına ölçeklenebilen askeri platform.

MSB haftalık basın bilgilendirmesi bu hafta ROKETSAN Lalahan yerleşkesinde yapıldı

MSB Sözcüsü Tuğamiral Zeki Aktürk ROKETSAN kürsüsünde basın bilgilendirmesi yaparken
MSB Sözcüsü Tuğamiral Zeki Aktürk, 23 Temmuz'daki haftalık basın bilgilendirme toplantısında — toplantı ROKETSAN'ın Ankara Lalahan yerleşkesinde düzenlendi.

Milli Savunma Bakanlığı haftalık basın bilgilendirme toplantısı 23 Temmuz'da alışılmışın dışına çıkılarak Ay Yıldız Müşterek Karargahı yerine ROKETSAN'ın Ankara Lalahan yerleşkesinde düzenlendi. MSB Sözcüsü Tuğamiral Zeki Aktürk toplantıda Bakanlık gündemi ile birlikte 38 yıldır füze, roket ve mühimmat üretimini sürdüren ROKETSAN'ın rolünü öne çıkardı.

Toplantı haftasının sektörel arka planında; savunma ve havacılık ihracatının son 12 ayda ilk kez 11 milyar doları aşması, Farnborough'da imzalanan sektör sonuçları ve Fransa-Almanya-İspanya SCAF krizinin gölgesinde Türkiye'nin sırtını sanayi merkezlerine dayaması bulunuyor. MSB'nin toplantı yeri seçimi, Bakanlığın üretim tesisiyle eşzamanlı vitrin dilini kurumsallaştırdığını gösteriyor.

Neden önemli
MSB'nin haftalık basın bilgilendirmesini bir üretim tesisinde yapması, Bakanlık ile savunma sanayii arasındaki iletişim mesafesinin operasyonel olarak sıfırlandığının resmi işareti. Bu format değişikliği, bundan sonraki kritik açıklamaların sanayi vitrini üzerinden yapılacağını da haber veriyor.
SAHA Sözlüğü
Haftalık Basın Bilgilendirme (Weekly Press Briefing)
MSB'nin her hafta düzenlediği; terhis, tehdit değerlendirmesi, harekat sonuçları ve savunma diplomasisi gündemini açıkladığı yapılandırılmış bilgilendirme formatıdır; kritik haftalarda kurumsal tesis ziyaretleriyle eşleştirilir.
Müşterek Karargah (Joint Headquarters)
MSB, Genelkurmay Başkanlığı ile Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri komutanlıklarını tek yerleşkede birleştiren, 2021'de temeli atılıp bu yıl açılan yeni komuta kompleksi. Müşterek harekât anlayışını güçlendirmek için kuruldu.

ASELSAN su altı doktrinini kayda geçirdi: DERİNGÖZ + KILIÇ ürün aileleriyle yeni asimetrik katman

ASELSAN KILIÇ 10 kamikaze otonom su altı aracı yan görünüş kurumsal render
ASELSAN'ın KILIÇ 10 çok hafif sınıf kamikaze otonom su altı aracı — düşük görünürlük profili, kompakt hidrodinamik tasarım, seri üretime hazır konumlandırıldı.

ASELSAN 23 Temmuz'da mühendislik ekibi imzalı stratejik bakış yazısıyla su altı otonom sistem doktrinini kayda geçirdi; DERİNGÖZ keşif/gözetleme ürün ailesi ile SAHA 2026'da lansmanı yapılan KILIÇ Kamikaze Otonom Su Altı Aracı ailesi, iki katmanlı bir asimetrik su altı harp konsepti olarak konumlandırıldı. KILIÇ, yapay zekâ tabanlı görsel konum belirleme ve hedef tespit kabiliyetiyle haberleşmenin koptuğu koşullarda dahi düşman su altı/su üstü platformlar ile kritik askeri altyapıları tespit edip imha etme yeteneğine sahip; ASELSAN Genel Müdürü Ahmet Akyol seri üretimin planlandığını açıkça söyledi.

ASELSAN'ın "Görünmez Kanat Adamı" (Loyal Wingman) formülasyonu, insanlı denizaltıları riskten uzak tutup ucuz, sarf edilebilir otonom sürüleri ileri hatta konuşlandıran doktrini kayda geçiriyor; DERİNGÖZ 100M/600 modelinin Nisan 2026'da tam otonom mayın tespit testini geçmesi ve DERİNGÖZ 100L/300'ün IDEF 2025 lansmanı, ailenin operasyonel olgunluğunu doğrular. Yazı; su altı Nesnelerin İnterneti ve sürü taktikleriyle Türkiye'nin İHA/SİHA'daki asimetrik üstünlüğünün deniz altına taşınmasını çerçeveliyor.

Doktrin katmanı
İki ürün ailesinin aynı stratejik yazı içinde birlikte konumlandırılması taktik değil, doktriner bir açıklama. Türkiye artık su altı kabiliyetini "silah sistemi" olarak değil, "keşif + kamikaze + ağ" olarak üçlü katmanda satacak; ihracat pazarlaması Şili'den Endonezya'ya bu doktrin üzerine kurulacak.
SAHA Sözlüğü
Kamikaze OSA (Kamikaze AUV)
Tek kullanımlık, entegre tahrip başlığıyla hedefe kendi kendine yönelen otonom su altı aracı; klasik torpidodan farklı olarak seri üretimde düşük birim maliyeti ve sürü halinde koordineli saldırı kabiliyetiyle asimetrik avantaj sağlar.
Su Altı Nesnelerin İnterneti (Underwater Internet of Things)
Akustik ve kısa mesafeli lazer haberleşme ile deniz tabanına döşeli sismik/optik algılama ağlarını su üstü ve hava unsurlarıyla entegre eden dağıtık mimari; İHA-uydu-DERİNGÖZ-KILIÇ zincirinde tespit edilen bir koordinatın gerçek zamanlı imha edilmesini mümkün kılar.

ASELSAN "Güvenden Gurura" belgeselini yayımladı: Bir kurumun ambargo hafızası dört bölümde

ASELSAN Güvenden Gurura belgeseli tanıtım afişinde arşiv fotoğrafları film şeridi kompozisyonu
ASELSAN'ın 50. yılına özel çektirdiği dört bölümlük belgeselin resmi tanıtım görseli — Necatibey apartman dairesinden ÇELİKKUBBE'ye uzanan hikaye, Fahir Atakoğlu bestesiyle YouTube kanalında yayında.

ASELSAN, yarım asrı aşan teknolojide bağımsızlık yolculuğunu dört bölümlük "Güvenden Gurura" belgeseliyle kayda geçirdi ve 20 Temmuz itibarıyla resmi YouTube kanalında tam sürüm olarak yayımladı; belgeselin müziği dünyaca ünlü piyanist Fahir Atakoğlu tarafından bestelendi. 1975'te Ankara Necatibey'deki bir apartman dairesinden başlayan yolculuk, Macunköy tesisleri, Akyurt ve Gölbaşı üsleri üzerinden bugün ÇELİKKUBBE'ye uzanan hikayeyi hiç yayımlanmamış fotoğraf ve görüntülerle anlatıyor.

Belgesel; Kıbrıs Barış Harekâtı'nda haberleşme eksikliğinden dost ateşiyle batırılan TCG Kocatepe muhribi trajedisini, ilk lisans anlaşmasından ilk teslimata uzanan kurumsal dönemeçleri, Margaret Thatcher ziyaretini ve 2004 Savunma Sanayii İcra Komitesi'nde alınan kritik kararları dönem tanıklarının anlatımıyla belgeliyor. Kurumsal bir belgeselden çok, bir milletin ambargo hafızasının şirket üzerinden kayda geçirilmesi — savunma sanayisinin bu ölçekte kendi tarihini yazması, yapılamaz denileni yapmanın stratejik anlatısını gelecek kadrolara aktarmak için bilinçli bir kurumsal karar.

Kurumsal miras
Türk savunma sanayisi 50 yıllık ambargo hafızasını artık kurumsal belgeseller üzerinden kayda geçiriyor — bu, TUSAŞ ve ROKETSAN gibi diğer büyük oyuncular için de emsal oluşturacak bir yaklaşım. Bir sonraki adım, arşivlerin dijital erişilebilirliği ve akademik kurumlara açılması olmalı.
SAHA Sözlüğü
Ambargo Hafızası (Embargo Memory)
1974 sonrası ABD ve NATO müttefiklerinin uyguladığı silah ambargolarının Türk savunma sanayisinde kalıcı bir kurumsal refleks ve doktrin olarak yerleşmesi; yerli üretim, ikinci kaynak zorunluluğu ve dijital egemenlik gibi kavramların bu hafızadan doğduğu düşünülür.
Dünya Ajandası

Bu hafta dünyada öne çıkanlar

Fuar çerçevesinden bölgesel dengeye, oradan endüstri finansına: on kart, azalan öncelik sırasında.
Farnborough International Airshow 2026 fuar alanında ziyaretçi kalabalığı
01 · Fuar · Çerçeve

Farnborough 2026 çerçevesi: Savunma sipariş rekoru, sivil taraf soğuk

20-24 Temmuz arasında düzenlenen Farnborough International Airshow 2026'da savunma tarafında Leonardo, Baykar, TUSAŞ, BAE ve Boeing Defense büyük sözleşmelere imza attı; sivil taraf Boeing ve Airbus'ın kombine sipariş sayısı 2018 zirvesinin altında kaldı. Fuar; Ukrayna savaşı, hava savunma harcamaları ve CCA/insansız kategorisinde patlayan talebin vitrini oldu.

Aviation Week
BAE Systems Brontanax insansız muharip hava aracı sergilenirken
02 · İnsansız · UK

BAE Systems Brontanax'ı tanıttı: 300 milyon sterlin Storm Fighter, ilk uçuş 2027

BAE Systems'in FalconWorks kolu tarafından Warton'da geliştirilen Brontanax, 22 Temmuz'da Farnborough'da tanıtıldı; 300 milyon sterlin Storm Fighter programı çerçevesinde ilk uçuş 2027, RAF hizmeti onlu yılların sonuna planlandı. Tanıtım metinlerinde Typhoon'un yüzde 70-80 kabiliyetini yüzde 20-25 maliyetle sağlayacağı iddia edildi.

Breaking Defense
Ukrayna Flamingo FP-5 seyir füzesi lansman kızağında
03 · Ukrayna · Uzun Menzil

Ukrayna Flamingo (FP-5) seyir füzesi Rusya'daki Kirov Avitek savunma tesisini vurdu

24 Temmuz'da Ukrayna, 3.000+ km menzilli ve 1.150 kg savaş başlıklı Flamingo seyir füzesini Rusya'nın Kirov bölgesindeki Avitek savunma tesisine karşı kullandığını açıkladı. Fire Point üretimi yerli platform, Ukrayna'nın Batı transferi olmadan operasyonel derin vurma kapasitesine ulaştığının en somut kanıtı.

UNITED24
Yunanistan Hava Kuvvetleri F-16 filosu — kart konusu 3,4 milyar dolarlık Achilles Kalkanı hava savunma paketidir
04 · Yunanistan · Silahlanma

Atina KYSEA, 11 savunma projesini ve Achilles Kalkanı için 3,4 milyar dolarlık paketi onayladı

23 Temmuz'da toplanan Yunanistan Hükümet Dış Politika ve Milli Savunma Konseyi (KYSEA), 11 proje ile birlikte İsrail yapımı hava savunma paketi Achilles Kalkanı için 3,4 milyar dolar aşan tedariki onayladı. Karar, Yunanistan'ın çok katmanlı hava savunma modernizasyonunu resmileştirdi.

Breaking Defense
Boeing P-8 Poseidon denizaltı savar uçağı — İsrail Hava Kuvvetleri'nin gündeme getirdiği tedarik planının konu ettiği aynı model
05 · İsrail · Denizaltı Savar

İsrail'in P-8 Poseidon planı Doğu Akdeniz denizaltı savar dengesini yeniden gündeme aldı

23 Temmuz'da DefenceTurk'te aktarılan bilgiye göre İsrail Deniz Kuvvetleri, ABD üretimi Boeing P-8 Poseidon denizaltı savar uçağı tedariki için hazırlık yapıyor. Karar, Doğu Akdeniz'de Türkiye ve Yunanistan'ın deniz gözetleme kapasitelerine yeni bir üçlü boyut eklerken bölgesel dengelere doğrudan etki edecek.

DefenceTurk
Leonardo M-346FA hafif muharip uçak Farnborough sergisinde
06 · Endonezya · İhracat

Endonezya, 12 Leonardo M-346F Block 20 uçağı için 1 milyar avroluk sözleşme imzaladı

Farnborough'daki törende Endonezya Savunma Bakanlığı ve PT PES Sistem Solutions, M-346F Block 20 hafif muharip uçaklar için sözleşmeyi imzaladı; teslimatlar 2030'dan itibaren başlayacak. AW149 helikopteri için de niyet mektubu (LoI) paraflandı; Endonezya böylece M-346'nın 23. operatörü oldu.

Janes
Saab Gripen E savaş uçağı Brezilya renklerinde havada
07 · Brezilya · Ortaklık

Embraer ve Saab, Brezilya'ya 20 ek Gripen için çerçeve anlaşması imzaladı

24 Temmuz'da São Paulo Embraer tesisinde imzalanan çerçeve anlaşmayla Brezilya, 2013'te başlayan F-X2 programındaki Gripen filosunu 56 uçağa çıkarma yolunda ilerledi. Yerli üretimin genişlemesi, Latin Amerika'nın en büyük savaş uçağı programının stratejik altyapısını sabitliyor.

Envanter Medya
Boeing 737 MAX 10 uçakları SMBC Aviation Capital renklerinde uçuşta
08 · Sivil Havacılık

Boeing, düşük tempolu Farnborough'da sipariş yarışında Airbus'ı geçti

22 Temmuz Reuters raporuna göre Boeing fuar boyunca 173, Airbus 154 sağlam sipariş aldı; SMBC Aviation Capital 200 jetlik büyük paketi iki üretici arasında paylaştırdı. Toplam hacim 2018'deki 1.109'a kıyasla düşük kaldı; tedarik zinciri gerilimi ve satın alma teşviklerinin daralması sivil havacılık talebini bastırdı.

Reuters
Lockheed Martin Fort Worth F-35 üretim hattında işçiler
09 · Endüstri · Finansal

Lockheed Martin Q2 2026 sonuçlarıyla 230 milyar dolarlık rekor birikime ulaştı

23 Temmuz'da açıklanan sonuçlarda şirket yıllık satış tahminini 79,75-81,75 milyar dolara yükseltti; hisse tek günde yüzde 11,6 kazandı. F-35, Aegis ve THAAD sözleşmeleri sürdüren birikim, ABD savunma harcamalarındaki genişleme dalgasının kurumsal bilançoya yansımasını temsil ediyor.

GovCon Wire
Leonardo AW139 helikopter beyaz özel yolcu konfigürasyonunda havada
10 · Suudi Arabistan · Helikopter

Suudi The Helicopter Company, 11 ek AW139 için Leonardo ile sözleşme genişletti

Farnborough açılışında THC, mevcut Leonardo ortaklığına 11 yeni AW139 ekledi; teslimatlar 2027-2028 aralığında planlandı. Suudi Arabistan'ın HEMS (helikopter acil tıbbi hizmet) ve SAR ağı, Vision 2030 kapsamında bölgenin en büyük sivil helikopter filosunu şekillendiriyor.

Leonardo

SAHA Ufku: Farnborough haftasının üç bloğu, tek stratejik gövdenin farklı katmanları

Bu haftanın on üç ana haberi, sayfada da izlediğiniz üç bloğa net biçimde yerleşiyor: ABD kilidinin çözülmesi, Türkiye'nin Batı Avrupa toprağında doğrudan üreten aktör hâline gelmesi ve yazılım-veri katmanının sessiz omurgaya dönüşmesi. Türk savunma sanayisi artık tek başına ihracat rakamı değil; NATO tedarik zincirinin içine gömülü kalıcı bir üretim ortağı olma yolunda ilerliyor.

I) ABD kapısı aynı toplantıda iki kez açıldı. KAAN için F110 motor ihracat lisansı ve T-70 programı için Sikorsky ile 39 helikopterlik ilave paket üzerinde anlaşma — her ikisi de 22 Temmuz Demiroğlu Farnborough açıklamasında geldi. F110 lisansı KAAN'ın seri üretim penceresini sabitlerken, T-70 sözleşmesinin son kullanıcı tanımlamasıyla yeniden yazılması CAATSA sonrası donan programın eritildiğini gösteriyor. İki karar politik risk penceresini geçici olarak kapattı ama kaldırmadı; TF35000 milli motor olgunlaşana kadar her seri üretim penceresi ABD lisans yenilemesine bağlı kalacak.

II) Türkiye Batı Avrupa'da doğrudan üretiyor. Baykar-Leonardo LBA Systems İtalya'da tam operasyonel; OTOKAR Romanya'da yerli COBRA II hattını devreye aldı; Belçika ASWF RFI'sinde ise Ankara dört Batı Avrupa deviyle aynı masaya oturdu. Üç adım birlikte, Türk savunma ihracatını "fabrikadan gemiye" modelinden "alıcı toprağında kalıcı üretim" modeline dönüştürüyor. Ekim ayındaki Belçika kararı, bu doktrinin deniz katmanına da genişleyip genişlemeyeceğini belirleyecek referans noktası.

III) Yazılım ve veri katmanı, savunma ihracatının sessiz omurgası oldu. HAVELSAN aynı hafta hem KKTC'ye yapay zekâ destekli VTS teslim etti hem de dört yazılımını CWIX 2026'da sertifikaladı; ASELSAN Bosna'ya taşınabilir anti-dron tüfeklerini bağışladı; TÜRKSAT Gölbaşı'nda hem veri merkezi temelini attı hem de 2029 hedefli yeni uydu sözleşmesinin yıl sonuna hazır olacağını açıkladı. Fiziksel platformlar (uçak, gemi, zırhlı araç) hâlâ manşet üretse de gerçek rekabet artık komuta-kontrol, sensör füzyonu ve dijital egemenlik altyapısında oynanıyor. Yunanistan'ın 3,4 milyar dolarlık İsrail hava savunma paketi ve İsrail'in P-8 planı da aynı yönü işaret ediyor: bölgesel silahlanma yarışı, donanımdan çok yazılım+entegrasyon yarışına dönüştü.

Haftalık SAHA Bülten

Hiçbir gelişmeyi kaçırmayın

İhracat anlaşmaları, platform lansmanları, test uçuşları ve tatbikat haberleri her hafta doğrudan editör masanıza geliyor. SAHA Bülten'e kayıt olarak savunma, havacılık ve uzay sektörlerinin nabzını tek bir akışta takip edebilirsiniz.

sahaistanbul.org.tr · Bültene kayıt olun